گیلاس دارای آفات متعددی است که در این مطلب به بررسی و راه های جلوگیری از این آفات میپردازیم.
مگس گیلاس
مشخصات
مگس گیلاس حشرهای کوچک با طول حدود ۴ تا ۵ میلیمتر و بدنی قهوهای تیره تا سیاه است که دارای لکهها و نوارهای زردرنگ روی سر و سینه، بالهای شفاف با الگوی مشخص و پاها و شاخکهای نارنجیرنگ میباشد. مادهها دارای تخمریز نوکتیز برای تخمگذاری در زیر پوست میوه هستند، در حالی که انتهای شکم نرها گرد است. تخمها سفید و استوانهایشکل بوده و بهصورت منفرد در میوههای جوان قرار میگیرند. لاروها کرمیشکل، سفید یا زردرنگ و دارای سه سن لاروی هستند و شفیرهها استوانهایشکل بوده و با رشد از زرد روشن به قهوهای تغییر رنگ میدهند.
علائم
ایجاد نقاط ریز تغییررنگیافته در محل تخمگذاری روی پوست میوه
شدت آلودگی بیشتر در میوههای شیرینتر (با قند بالاتر و اسیدیته کمتر) و معمولاً کمتر در آلبالو
تشکیل لکهها و نواحی قهوهای و پوسیده در اثر تغذیه لارو
نرم و قهوهای شدن بافت اطراف محل تخمگذاری
ایجاد دالانهای مارپیچی در گوشت میوه توسط لارو
رسیدگی زودرس و لهیدگی میوههای آلوده
پوسیدگی و کاهش کیفیت میوه
در آلودگیهای شدید، امکان خسارت تا ۱۰۰ درصد محصول گیلاس
جلوگیری
| کارت زرد چسبنده | برای ردیابی و پایش جمعیت مگس گیلاس و تعیین زمان مناسب مبارزه استفاده میشود. از اواسط اردیبهشت تا اوایل خرداد نصب گردد، در بخش آفتابگیر درخت (حدود ۲ متر ارتفاع) قرار گیرد، هفتهای دو بار بررسی و هر ۴ هفته یا در صورت کاهش چسبندگی تعویض شود. |
| تله ریبل (Rebell Trap) | یکی از مؤثرترین تلههای ردیابی و شکار مگس گیلاس است. همراه با جلبکنندههای آمونیومی استفاده میشود و نسبت به کارت زرد قدرت جذب بیشتری دارد. برای تعیین زمان شروع مبارزه شیمیایی بسیار مناسب است. |
| تله توپی قرمز | برای پایش و کاهش جمعیت مگسهای بالغ استفاده میشود. همراه با جلبکنندههای غذایی بیشترین کارایی را دارد و در ارتفاع چشم و سمت جنوب یا جنوبشرقی درخت نصب میشود. |
| تله دسیس (Decis Trap) | علاوه بر جذب مگس، با داشتن دلتامترین حشرات به دام افتاده را از بین میبرد. ماندگاری بالایی داشته و تا حدود پنج ماه قابل استفاده است. |
| هرس درخت | هرس سالانه و کاهش ارتفاع درخت باعث بهبود تهویه، نوررسانی، نصب آسان تلهها، سهولت سمپاشی و برداشت محصول میشود. بهتر است ارتفاع درخت تا حد امکان کمتر از ۱۰ متر نگه داشته شود و میوههای آلوده نیز حذف شوند. |
| استفاده از ارقام پاکوتاه و زودرس | ارقام پاکوتاه مدیریت باغ را آسانتر میکنند و ارقام زودرس به دلیل عدم همزمانی با اوج فعالیت مگس گیلاس، آلودگی کمتری دارند. |
| شخم پاییزه و زمستانه | شخم در محدوده سایهانداز درخت و تا عمق حدود ۲۰ سانتیمتر باعث از بین رفتن بخشی از شفیرههای زمستانگذران میشود. بهتر است این عملیات بهصورت همزمان در کل باغ انجام شود. |
| برداشت زودهنگام و حذف میوههای آلوده | برداشت بهموقع محصول، جمعآوری میوههای آلوده روی درخت و حذف میوههای ریختهشده روی زمین از تکمیل چرخه زندگی آفت جلوگیری کرده و جمعیت آن را در سال بعد کاهش میدهد. |
| پوشاندن خاک با توری | پوشاندن سطح خاک زیر درخت پیش از خروج حشرات بالغ، مانع خروج آنها از خاک شده و در صورت اجرای صحیح میتواند تا حدود ۹۱ درصد از آلودگی بکاهد. این روش بیشتر برای باغهای کوچک و با ارزش اقتصادی بالا مناسب است. |
| مبارزه بیولوژیک | استفاده از فرآوردههای حاوی قارچ Beauveria bassiana برای کنترل حشرات بالغ توصیه میشود. اولین محلولپاشی ۵ روز پس از ظهور اولین مگس انجام شده و آخرین محلولپاشی باید حداقل ۷ روز قبل از برداشت باشد. در این مدت از مصرف حشرهکشهای شیمیایی خودداری شود. |
| شکار انبوه | با نصب تعداد زیادی تله زرد یا تلههای جلبکننده، جمعیت حشرات بالغ کاهش مییابد. معمولاً حداقل یک تله برای هر درخت و برای درختان بزرگ ۲ تا ۳ تله توصیه میشود. این روش برای باغچهها و باغهای کوچک مناسبتر است. |
| استفاده از ارقام مقاوم | ارقام دارای پوست ضخیم، ارقام ترشمزه (آلبالو) و ارقام زودرس نسبت به ارقام شیرین و دیررس حساسیت کمتری به مگس گیلاس دارند. |
| روش نرعقیمی | در این روش حشرات نر عقیم در طبیعت رها میشوند تا از تولید نسل جدید جلوگیری شود. با وجود اثربخشی، به دلیل دشواری پرورش انبوه و ویژگیهای زیستی مگس گیلاس، کاربرد عملی آن هنوز محدود است. |
| طعمهپاشی | استفاده از مخلوط حشرهکش + پروتئین هیدرولیزات روی یکسوم پایینی تاج یا تنه درخت، یکی از مؤثرترین روشهای کنترل حشرات بالغ است. معمولاً در ۲ تا ۳ نوبت انجام شده و نسبت به سمپاشی کامل باغ مصرف سم کمتری دارد. |
| سمپاشی | بهترین زمان سمپاشی همزمان با تغییر رنگ میوه از سبز به زرد یا صورتی کمرنگ و یا ۴ تا ۵ روز پس از مشاهده اولین مگس در تلهها است. سموم ثبتشده شامل مالاتیون ۵۷٪ EC (۲ در هزار) و تریکلروفن ۸۰٪ SP (۱ در هزار) هستند. سمپاشی باید قبل از تخمگذاری مگس انجام شود تا بیشترین اثربخشی را داشته باشد. |
جدول سمپاشی
| نام عمومی | فرمولاسیون | دوز مصرفی | توضیحات |
| تری کلروفن | SP 80% | 1 در هزار | همزمان با تغییر رنگ میوه از سبز به زرد یا صورتی کمرنگ در ارقام دیررس |
| مالاتیون | EC 57% | 2 در هزار |
